Güneş Kollektörü Nedir?
Güneş kollektörü, güneş ışınımını toplayıp içindeki akışkana ısı olarak aktaran cihazdır; sıcak su ve ısıtma için kullanılır, elektrik değil ısı üretir.
Güneş kollektörü, güneş enerjisini toplayarak içinden geçen akışkana ısı olarak aktaran ve bu ısıyı kullanım sıcak suyu ya da ısıtma için kullanılabilir hâle getiren cihazdır. Fotovoltaik panelden farkı, elektrik değil ısı üretmesidir. Solimpeks’in termal güneş kollektörleri, konut ve ticari yapılarda sıcak su ve ısıtma desteği sağlar.
Güneş kollektörü nasıl çalışır?
Güneş kollektörleri, bulundukları konumun enlemine bağlı olarak güneşi en fazla alacak açıyla sabitlenir. Kollektör yüzeyinde toplanan ısı, içindeki akışkana geçer ve başka cihazlar aracılığıyla depoya ya da yerden ısıtma, duvardan ısıtma ve radyatör gibi ısıtma sistemlerine aktarılır. Günümüzde güneş kollektörleri hem kullanım sıcak suyu üretmek hem de ısıtma ve iklimlendirme uygulamalarını desteklemek için kullanılır.
Güneş kollektörlü sistem çeşitleri nelerdir?
Güneş kollektörlü sistemler açık, kapalı, pompalı ve tabii dolaşımlı olmak üzere dört grupta incelenir.
Açık sistemler
Kullanım suyu ile kollektörlerde dolaşan suyun aynı olduğu sistemlerdir. Kapalı sistemlere göre daha verimli ve daha ekonomiktir; suyu kireçsiz bölgelerde kullanılır.
Kapalı sistemler
Kullanım suyu ile kollektörde dolaşan ısıtma suyunun birbirinden ayrı olduğu sistemlerdir. Donma ve kireçlenmeye karşı çözüm olarak kullanılır. Maliyetleri açık sistemlere göre daha yüksektir; araya giren eşanjör nedeniyle verimleri biraz daha düşüktür.
Pompalı sistemler
Isı transfer akışkanının sistemde bir pompa yardımıyla dolaştığı sistemlerdir. Bu sistemlerde deponun kollektörden yukarıda bulunma zorunluluğu yoktur.
Tabii dolaşımlı sistemler
Akışkanın pompa olmadan, ısınan suyun yoğunluğunun azalıp yükselmesi prensibiyle dolaştığı sistemlerdir. Bu nedenle depo, kollektörün en üst seviyesinde konumlandırılır. Termosifonik güneş enerjisi sistemleri bu prensiple çalışır.
Güneş enerjisi nedir?
Güneş enerjisi, güneşin içindeki hidrojenin helyuma dönüşmesi sırasında açığa çıkan ışıma enerjisidir ve yeryüzünün en temiz yenilenebilir enerji kaynaklarından biridir. Atmosferin dışında bu enerji yaklaşık 1370 W/m² seviyesinde sabittir; yeryüzüne ulaşan değer ise ortalama 1000 W/m² civarındadır. Türkiye, konumu itibarıyla her bölgesinde güneş enerjisi sistemlerine oldukça elverişlidir; bu sistemler bugün fabrika çatılarında ve müstakil evlerde yaygın olarak kullanılır.
Güneş enerjisi sistemleri: termal ve fotovoltaik
Güneş enerjisi iki temel yolla kullanılır: kollektörlerle ısı üretimi ve fotovoltaik panellerle elektrik üretimi. Fotovoltaik panellerin yüzeyinde çok sayıda güneş hücresi bulunur; hücrelerin emdiği güneş ışınları elektrik akımına dönüşür. Elektriğe dönüşüm oranı sistemin verimliliğine bağlıdır ve %30’a kadar çıkabilmektedir. Panellerin belirli cihazlarla birlikte çalıştırılmasıyla kurulan sistemlere güneş paneli sistemi ya da solar panel sistemi denir. Ayrıntılar için fotovoltaik panel nedir rehberine bakabilirsiniz.
Güneş enerjisi sistemlerine yönelik ilk çalışmalar 1970’lerde başlamıştır. Petrol fiyatlarının artması, çevre kirliliği ve iklim değişikliği, temiz ve düşük maliyetli bu enerji kaynağına ilgiyi artırmıştır; daha yüksek performans ve verim için geliştirmeler hâlâ sürmektedir. Güneş enerjisi, ısı pompalarıyla birlikte kullanıldığında yapıların ısıtılması ve soğutulmasında da değerlendirilir.
Güneş enerjisi sistemlerinin avantajları nelerdir?
- Kaynak tükenmez; kullanıcı için enerji kaynağına erişim kaygısı oluşmaz.
- Sistemde bozulmaya ya da yıpranmaya yol açacak çok az parça bulunur ve bakım ihtiyacı düşüktür.
- Uzun ömürlü olduğundan toplam maliyet genele bakıldığında düşüktür.
- Zararlı gaz ve emisyon üretmediği için çevre kirliliğini önler.
Güneş kollektörü nerelerde kullanılır?
Güneş kollektörleri konutlarda, otellerde ve ticari yapılarda kullanım sıcak suyu üretiminde, yerden ısıtma ve radyatör gibi ısıtma sistemlerine destek amacıyla ve iklimlendirme uygulamalarında kullanılır. Aynı panelden hem elektrik hem sıcak su elde etmek isteyenler için PV-T hibrit panel seçeneği de bulunur.
Sık sorulan sorular
Güneş kollektörü ne işe yarar?
Güneş kollektörü, güneş enerjisini ısıya çevirerek kullanım sıcak suyu üretir ve ısıtma sistemlerini destekler. Böylece su ısıtma için harcanan elektrik ya da yakıt miktarını azaltır.
Açık ve kapalı güneş enerjisi sistemi arasındaki fark nedir?
Açık sistemde kullanım suyu doğrudan kollektörde dolaşır; daha verimli ve ekonomiktir ancak kireçsiz bölgeler için uygundur. Kapalı sistemde kollektörde ayrı bir ısıtma suyu dolaşır ve ısı eşanjörle aktarılır; donma ve kireçlenmeye karşı daha güvenlidir.
Tabii dolaşımlı sistemde depo neden kollektörün üstündedir?
Tabii dolaşımlı sistemlerde pompa yoktur; ısınan suyun yoğunluğu azaldığı için su kendiliğinden yükselir. Dolaşımın sürmesi için deponun kollektörün en üst seviyesinde bulunması gerekir.
Güneş kollektörleri bakım gerektirir mi?
Kollektörler, sistemin donmasını önleyen antifriz dışında bir bakım gerektirmez.
Güneş kollektörü ile güneş paneli aynı şey mi?
Hayır. Güneş kollektörü güneş enerjisinden ısı üretir; fotovoltaik güneş paneli ise elektrik üretir. PV-T hibrit paneller ise ikisini aynı panelde birleştirerek eş zamanlı olarak hem elektrik hem sıcak su üretir.